Szachy online z komputerem

Szachy online uruchamiasz tu od razu: grasz za darmo, bez rejestracji i bez pobierania aplikacji, a przeciwnikiem jest komputer, więc partię zaczynasz o każdej porze – na telefonie, tablecie i komputerze. Wszystko jest po polsku: figury mają polskie nazwy, a zapis partii używa polskich liter.

Ta strona jest pomyślana dla osób, które dopiero uczą się szachów albo grają rekreacyjnie. Poniżej znajdziesz opis gry na naszej stronie, zasady w pigułce, ruchy wszystkich figur, kilka zasad dobrego otwarcia, dwa najważniejsze maty rozpisane krok po kroku, typowe błędy początkujących i objaśnienie zapisu partii. Pełne przepisy z przykładami są na osobnej stronie zasady gry w szachy.

Jak grać w szachy online

Szachownica jest gotowa zaraz po wejściu na stronę. Domyślnie grasz białymi na poziomie średnim, a Twoje figury zawsze stoją na dole – także wtedy, gdy wybierzesz czarne, bo wtedy szachownica się obraca. Partia wygląda tak:

1. Wybierz ustawienia. Na komputerze poziom i kolor zmieniasz przyciskami obok szachownicy, a na telefonie – w menu w górnym pasku. Kolor możesz też wylosować. Zmiana ustawień zaczyna nową partię, a jeśli jakaś już trwa, gra najpierw zapyta, czy ją przerwać.
2. Zrób pierwszy ruch. Białe zaczynają. Jeśli grasz czarnymi, pierwszy ruch wykona komputer.
3. Graj na zmianę z komputerem. Przeciwniczka odpowiada po krótkiej chwili. Gdy się zastanawia, w pasku stanu widać napis „myśli…”. Jej ostatni ruch pozostaje podświetlony na żółto.
4. Śledź partię. Przy każdym graczu widać zbite przez niego figury i przewagę materialną, np. „+3”. Na szerszych ekranach obok szachownicy pojawia się pełny zapis partii, a na telefonie pod szachownicą – ostatni ruch.
5. Zakończ partię. Po macie, pacie albo remisie zobaczysz podsumowanie z liczbą ruchów i bić. Przyciskiem „Pokaż planszę” obejrzysz końcową pozycję. Partię możesz też w każdej chwili poddać.

Stan partii zapisuje się w pamięci przeglądarki. Gdy zamkniesz kartę albo odświeżysz stronę, po powrocie zastaniesz szachownicę dokładnie w tym miejscu, w którym ją zostawiono. Dźwięki wyłączysz przyciskiem z głośnikiem, a na telefonie wygodniej gra się w trybie pełnoekranowym.

Jak wykonać ruch

Stuknij swoją figurę – na szachownicy pojawią się kropki na polach, na które może pójść, i czerwone obwódki wokół figur, które może zbić. Potem stuknij wybrane pole. Gra pokazuje wyłącznie dozwolone ruchy, więc nie da się przypadkiem zostawić króla pod szachem.

• Zmiana zdania. Dopóki nie wskażesz pola docelowego, możesz odłożyć figurę: stuknij ją jeszcze raz, naciśnij Escape albo przycisk „wstecz” na telefonie. Możesz też od razu stuknąć inną swoją figurę.
• Szach. Szachowany król świeci na czerwono, a pasek stanu pisze „Szach!”. Wtedy gra pozwoli Ci ruszyć tylko tymi figurami, które mogą obronić króla.
• Roszada. Stuknij króla, a potem pole dwa miejsca obok niego. Wieża przeskoczy sama.
• Promocja. Gdy pionek dojdzie do ostatniego rzędu, wybierzesz figurę w okienku: hetmana, wieżę, gońca albo skoczka.
• Klawiatura. Szachownica to jedno miejsce w kolejności klawisza Tab. Strzałki przenoszą między polami, a Enter wybiera figurę i pole docelowe. Każde pole ma opis dla czytników ekranu, np. „e2, biały pionek, może się ruszyć”.

Szachy z komputerem – poziomy trudności

Grasz z Anią – przeciwniczką komputerową na trzech poziomach trudności:

Przycisk „Cofnij ruch” działa tylko na poziomie łatwym: cofa Twój ostatni ruch razem z odpowiedzią komputera. To świetny sposób nauki – gdy stracisz figurę, cofnij ruch i poszukaj lepszego. Na średnim i trudnym każdy ruch jest ostateczny, jak przy prawdziwej szachownicy. Nie podajemy dla poziomów rankingu Elo, bo nie był mierzony w oficjalnych partiach – najlepiej sprawdź sam, z którym poziomem wygrywasz mniej więcej co drugą partię.

Zasady gry w szachy w skrócie

Grają dwie osoby: jedna białymi, druga czarnymi figurami. Zaczynają białe, potem gracze ruszają się na zmianę. Celem jest mat – zaatakowanie króla przeciwnika tak, by nie mógł się obronić ani uciec. Wygrywa też ten, komu przeciwnik się podda.

Trzy ruchy specjalne zaskakują najwięcej początkujących. Roszada pozwala w jednym ruchu schować króla i wprowadzić wieżę do gry. Bicie w przelocie to jedyne bicie, w którym figura nie staje na polu zbitej figury. Promocja zamienia pionka, który dotarł do końca szachownicy, w nową figurę – najczęściej w hetmana.

Partia nie zawsze kończy się zwycięstwem. Pat, czyli brak ruchu bez szacha, daje remis. Remisem kończy się też partia, w której zostało za mało figur do mata, ta sama pozycja powtórzyła się trzy razy albo przez 50 ruchów nikt nie bił i nie ruszał pionkiem – szczegóły są w części o remisie.

Jak poruszają się figury

Każda figura chodzi inaczej, a żadna – poza skoczkiem – nie przeskakuje innych. Bije się, stając na polu figury przeciwnika. Wartości w ostatniej kolumnie to umowna miara pomagająca ocenić wymianę, liczona w pionkach.

Najwięcej kłopotów sprawia zwykle skoczek: wykonuje ruch w kształcie litery L i zawsze ląduje na polu innego koloru. Drugą pułapką jest pionek, który chodzi prosto, a bije po skosie. Warto też pamiętać, że goniec przez całą partię porusza się po polach jednego koloru, więc dwa gońce razem kontrolują całą szachownicę, a jeden – tylko połowę.

Pierwsze ruchy: zasady dobrego otwarcia

Otwarcie, nazywane też debiutem, to pierwsze kilkanaście ruchów partii. Nie trzeba uczyć się wariantów na pamięć – na początek wystarczy kilka zasad, które stosują wszyscy szachiści:

1. Zajmij środek. Pola e4, d4, e5 i d5 są najważniejsze. Pionek na środku daje figurom miejsce, a figura w centrum atakuje więcej pól niż na brzegu. Dobre pierwsze ruchy to e4 albo d4.
2. Wyprowadzaj lekkie figury. Skoczki i gońce powinny szybko opuścić pierwszy rząd. Skoczki najlepiej czują się na c3 i f3 (dla czarnych c6 i f6).
3. Zrób roszadę. Król na środku szachownicy jest narażony na ataki, gdy linie się otworzą. Roszada w pierwszych dziesięciu ruchach to dobry nawyk.
4. Nie wyprowadzaj za wcześnie hetmana. Hetman na środku szachownicy jest łatwym celem: przeciwnik przegania go lekkimi figurami i przy okazji sam się rozwija.
5. Nie ruszaj dwa razy tą samą figurą. Każdy zbędny ruch to stracone tempo, które przeciwnik wykorzysta na rozwój.
6. Połącz wieże. Gdy lekkie figury wyszły, a król zrobił roszadę, wieże widzą się nawzajem w pierwszym rzędzie – otwarcie jest zakończone.

Przykład zgodny z tymi zasadami to tak zwana partia włoska: 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gc4 Gc5 4. O-O. Obie strony zajmują środek pionkami, białe wyprowadzają skoczka i gońca, a w czwartym ruchu robią roszadę. Czarne mogą odpowiedzieć symetrycznie 4… Sf6 i też przygotować roszadę. Takie spokojne ustawienie jest dobrym punktem wyjścia do nauki – komputer na poziomie średnim i trudnym zna kilka podobnych początków partii, więc szybko zobaczysz, jak wyglądają w praktyce.

Proste motywy taktyczne

Po otwarciu zaczyna się gra środkowa i tu najczęściej rozstrzyga się partia – zwykle nie przez wielki plan, tylko przez krótki manewr, który zdobywa materiał. Takie manewry powtarzają się w tysiącach partii, więc warto znać ich nazwy i szukać ich w każdej pozycji:

• Widełki. Jedna figura atakuje naraz dwie figury przeciwnika, a ten może uratować tylko jedną. Mistrzem widełek jest skoczek: na przykład skoczek na c7 atakuje jednocześnie króla na e8 i wieżę na a8. Widełki potrafi też zrobić pionek, który wchodzi między dwie figury.
• Związanie. Goniec, wieża albo hetman atakuje figurę, za którą stoi król lub cenniejsza figura. Związana figura nie może się ruszyć (albo nie powinna), więc często da się ją potem zaatakować jeszcze raz i zdobyć.
• Atak z odsłony. Figura odchodzi z linii i odsłania atak stojącej za nią wieży, gońca albo hetmana. Jeśli przy okazji sama coś atakuje lub daje szacha, przeciwnik nie zdąży obronić się przed oboma zagrożeniami.
• Usunięcie obrońcy. Jeśli figurę przeciwnika broni tylko jedna inna figura, zbij albo przegoń obrońcę – wtedy pierwsza figura zostaje bez ochrony.

Przed każdym ruchem warto przejść krótką listę kontrolną, którą stosują trenerzy szachowi: najpierw sprawdź szachy, potem bicia, potem groźby – najpierw swoje, a potem te, które może wykonać przeciwnik po Twoim ruchu. Ta prosta kolejność chroni przed większością przegranych figur, a przy okazji pomaga znaleźć kombinacje. Na poziomie łatwym komputer często zostawia takie okazje, więc to dobre miejsce, żeby nauczyć się je zauważać.

Proste maty krok po kroku

Wiele partii początkujących kończy się w pozycji, w której jedna strona ma ogromną przewagę, ale nie umie dać mata. A bez mata nie ma wygranej – można nawet przez nieuwagę doprowadzić do patu i oddać remis. Dlatego warto opanować dwa podstawowe maty: hetmanem i wieżą, w obu przypadkach z pomocą własnego króla.

Mat hetmanem i królem przeciw królowi

1. Odetnij króla. Postaw hetmana tak, żeby zamknął samotnego króla w prostokącie, np. w kilku górnych rzędach. Król przeciwnika nie może przejść przez linie, które atakuje hetman.
2. Zmniejszaj klatkę ruchem skoczka. Najprostsza metoda: trzymaj hetmana w odległości ruchu skoczka od króla przeciwnika i za każdym razem, gdy król się przesunie, przesuń hetmana tak, by znów stał „o skoczka” od niego. Klatka będzie się kurczyć, a król zostanie zepchnięty na brzeg.
3. Uważaj na pat. Gdy król przeciwnika stoi już na brzegu i ma tylko jedno lub dwa pola, nie zabieraj mu wszystkich naraz bez dawania szacha. Zostaw mu jedno pole ruchu i zatrzymaj hetmana.
4. Przyprowadź własnego króla. Hetman sam mata nie da. Podchodź królem, aż stanie dwa pola od króla przeciwnika, naprzeciwko niego.
5. Daj mata. Postaw hetmana tuż przy królu przeciwnika, na polu bronionym przez Twojego króla, albo na krawędzi szachownicy, gdy Twój król pilnuje pól ucieczki.

Mat wieżą i królem przeciw królowi

1. Odetnij króla wieżą. Wieża zamyka króla przeciwnika za jedną linią, na przykład za szóstym rzędem. Trzymaj ją daleko od wrogiego króla, żeby nie mógł jej zaatakować.
2. Podprowadź swojego króla. Wieża nie wystarczy – to Twój król spycha przeciwnika. Idź nim w stronę króla przeciwnika, aż staną naprzeciw siebie z jednym wolnym polem między nimi. Taka pozycja to opozycja.
3. Szach z boku w opozycji. Gdy królowie stoją w opozycji, szach wieżą spycha króla przeciwnika o jeden rząd w stronę brzegu. Jeśli opozycji nie ma, zrób ruch wieżą wzdłuż jej linii, żeby „stracić tempo” i poczekać, aż przeciwnik sam do niej dojdzie.
4. Powtarzaj, aż król stanie na brzegu. Każdy szach w opozycji przesuwa króla o rząd. Pilnuj, by wieża nie stała obok wrogiego króla bez ochrony.
5. Daj mata. Gdy król przeciwnika stoi na krawędzi naprzeciw Twojego króla, szach wieżą wzdłuż tej krawędzi jest matem.

Oba maty warto przećwiczyć z komputerem kilka razy, aż wejdą w nawyk. Mat wieżą trwa dłużej, ale pozostaje pewny – z dobrą techniką kończy się w najwyżej kilkunastu ruchach z dowolnej pozycji. Gdy masz kilka pionków przewagi, często najprostszą drogą do wygranej jest promocja pionka na hetmana, a potem właśnie mat hetmanem.

Najczęstsze błędy początkujących

• Figury bez obrony. Przed każdym ruchem sprawdź, czy któraś z Twoich figur nie stoi na polu atakowanym i niebronionym. Najwięcej partii przegrywa się przez zwykłe „podstawienie” figury.
• Niezauważona groźba przeciwnika. Po każdym ruchu komputera zadaj sobie pytanie: co atakuje ta figura i co chce zrobić w następnym ruchu? Dopiero potem szukaj własnego planu.
• Mat szewski. Po 1. e4 e5 2. Gc4 Sc6 3. Hh5 czarne nie mogą grać 3… Sf6??, bo 4. Hxf7 to mat. Pole f7 (dla białych f2) broni na początku tylko król, więc atak hetmana i gońca na nie jest groźny. Wystarczy obronić je ruchem 3… g6 albo 3… He7.
• Osłabianie króla pionkami. Ruchy pionkami f i g na początku partii otwierają drogę do króla. Najkrótszy mat w szachach, mat głupca, to 1. f3 e5 2. g4 Hh4#.
• Brak roszady. Król, który do środkowej fazy partii stoi na e1, często pada ofiarą ataku, gdy otworzą się linie.
• Pat zamiast mata. Z hetmanem przewagi łatwo zabrać samotnemu królowi wszystkie pola bez szacha. To remis, który boli najbardziej.
• Łakomstwo. Zbijanie każdego pionka, który stoi bez obrony, kosztuje czas i czasem całą partię – szczególnie gdy hetman zapędzi się daleko od własnych figur.
• Wymiany przy słabszej pozycji. Gdy masz mniej materiału, unikaj wymian figur. Gdy masz więcej – wymieniaj, bo z mniejszą liczbą figur przewaga waży więcej.

Jak czytać zapis partii

Obok szachownicy gra prowadzi zapis partii w polskiej notacji algebraicznej – takiej samej jak w polskich książkach i czasopismach szachowych. Każde pole ma nazwę złożoną z litery kolumny i numeru rzędu, np. e4. Ruch zapisuje się literą figury i polem, na które poszła:

Ruchy numeruje się parami: „1. e4 e5” to pierwszy ruch białych i pierwsza odpowiedź czarnych. Gdy opis zaczyna się od ruchu czarnych, pisze się trzy kropki, np. „3… Sf6”. W międzynarodowym zapisie zamiast polskich liter używa się angielskich (K, Q, R, B, N), ale pola i znaki są te same, więc łatwo przejść z jednego na drugi.

Krótka historia szachów

Za przodka szachów uważa się zwykle indyjską grę czaturanga, znaną w pierwszym tysiącleciu naszej ery. Z Indii gra trafiła do Persji, a stamtąd – wraz z kulturą arabską – do Europy, gdzie w średniowieczu była już dobrze znana. Same nazwy przypominają tę drogę: perskie słowo „szach” oznacza króla, a wyrażenie „szach mat” tłumaczy się zwykle jako „król jest bezradny”.

Dawne zasady różniły się od dzisiejszych – hetman i goniec poruszały się tylko o jedno lub dwa pola, więc partie były powolne. Według większości historyków ruchy znane nam dziś ustaliły się w Europie pod koniec średniowiecza, a roszada i bicie w przelocie dołączyły do nich nieco później. Od XX wieku przepisy dla całego świata ustala Międzynarodowa Federacja Szachowa, FIDE.

W języku polskim figury mają własne nazwy: najsilniejsza figura to hetman, choć potocznie wiele osób mówi „królowa”, a zamiast „konia” fachowo mówi się skoczek. Te nazwy i litery (H, S, G, W) są używane w polskiej literaturze szachowej i w naszym zapisie partii.

Szachy dla dzieci, seniorów i dla każdego

Dla dzieci

Szachy to gra, której można uczyć się latami, ale zasady da się poznać w jedno popołudnie. Zacznijcie od poziomu łatwego – można na nim cofać ruchy, więc po każdej straconej figurze warto wrócić i razem poszukać lepszego ruchu. Gra sama pokazuje dozwolone pola, więc dziecko nie musi od razu pamiętać wszystkich ruchów. Dobrym ćwiczeniem jest też rozgrywanie samych pionków albo samych pionków z królami – tak uczy się, jak działają bicie i promocja. Jeśli szachy okażą się na początek za trudne, spróbujcie warcabów, w których wszystkie piony chodzą tak samo.

Dla seniorów

Partia nie ma limitu czasu – komputer czeka na Twój ruch tak długo, jak trzeba, a po odświeżeniu strony partia wraca w tym samym miejscu. Szachownica dopasowuje się do ekranu; na tablecie w trybie pełnoekranowym pola są duże i wygodne do stukania, a ostatni ruch komputera jest zawsze podświetlony, żeby łatwo go było zauważyć. Inne spokojne gry, które polecamy, zebraliśmy w przewodniku gry dla seniorów – nie tylko karty.

We dwoje

Na naszej stronie grasz z komputerem – trybu na dwie osoby przy jednym urządzeniu nie ma. Do partii z drugą osobą wystarczy zwykła szachownica, a trening z komputerem pomoże w partii z rodziną czy przyjaciółmi. Inne gry planszowe znajdziesz w kategorii gry planszowe, na przykład młynek i warcaby.

Słowniczek szachowy

Szach

Atak na króla. Trzeba go od razu usunąć: uciec królem, zasłonić go albo zbić atakującą figurę.

Mat

Szach, przed którym nie ma obrony. Kończy partię zwycięstwem strony, która go dała.

Pat

Brak dozwolonego ruchu u strony, której król nie jest szachowany. Oznacza remis.

Roszada

Ruch króla o dwa pola w stronę wieży, która przeskakuje go na drugą stronę. Krótka (O-O) albo długa (O-O-O).

Bicie w przelocie

Bicie pionka, który przeszedł o dwa pola obok pionka przeciwnika – możliwe tylko w najbliższym ruchu.

Promocja

Zamiana pionka, który doszedł do ostatniego rzędu, na hetmana, wieżę, gońca albo skoczka.

Lekkie i ciężkie figury

Lekkie to gońce i skoczki, ciężkie – wieże i hetman.

Debiut

Początek partii, czyli otwarcie: rozwój figur, walka o środek i roszada.

Gambit

Otwarcie, w którym jedna strona oddaje pionka (czasem figurę) za szybszy rozwój albo atak.

Związanie

Sytuacja, w której figura nie może się ruszyć, bo odsłoniłaby za sobą króla albo cenniejszą figurę.

Widełki

Jednoczesny atak jednej figury na dwie figury przeciwnika. Szczególnie groźne są widełki skoczka.

Opozycja

Ustawienie dwóch króli naprzeciw siebie z jednym polem przerwy. Ważna w końcówkach, np. przy macie wieżą.

Końcówka

Ostatnia faza partii, gdy na szachownicy zostało niewiele figur, a król staje się aktywną figurą.