Zasady gry w warcaby

Warcaby to gra planszowa dla dwóch osób, w której celem jest zbicie wszystkich pionów przeciwnika albo zablokowanie ich tak, by nie mogły się ruszyć. W Polsce najczęściej gra się w warcaby klasyczne na planszy 8×8 (nazywane też brazylijskimi lub „małymi polskimi”), a w turniejach – w warcaby polskie, czyli międzynarodowe, na planszy 10×10. Obie odmiany mają te same zasady ruchu i bicia.

Opisujemy zasady według przepisów Międzynarodowej Federacji Warcabowej (FMJD) i Polskiego Związku Warcabowego, w wersji spotykanej w polskich serwisach z grami. Według nich działa nasza gra w warcaby online. Na końcu porównujemy je z innymi odmianami.

Jak wygląda plansza do warcabów?

Plansza do warcabów klasycznych ma 8×8 pól, a gra toczy się tylko na 32 ciemnych polach.

Gra się na planszy 8×8 o naprzemiennie jasnych i ciemnych polach, ustawionej tak, by lewe dolne pole było ciemne. Piony stoją i poruszają się wyłącznie po ciemnych polach. Każdy gracz ma 12 pionów ustawionych na trzech najbliższych sobie rzędach; dwa środkowe rzędy są na początku puste. Kolumny oznacza się literami a–h, a rzędy cyframi 1–8, licząc od strony białych.

Pierwszy ruch wykonują białe, a potem gracze ruszają się na zmianę – w każdym ruchu jednym pionem.

Jak chodzi pion w warcabach?

Pion przesuwa się o jedno pole po skosie do przodu, na wolne ciemne pole. Do tyłu zwykły pion się nie porusza – wyjątkiem jest bicie.

Czy w warcabach bicie jest obowiązkowe?

Tak – jeśli możesz bić, musisz bić, i to tak, żeby zbić jak najwięcej pionów przeciwnika.

Pion bije, przeskakując po skosie pion przeciwnika stojący na sąsiednim polu, jeśli pole tuż za nim jest wolne. Zbity pion zdejmuje się z planszy. Najważniejsze zasady bicia:

• Nie ma zwykłego ruchu, gdy jest bicie. Nie wolno „przeoczyć” bicia ani wybrać zamiast niego spokojnego ruchu. Za pominięte bicie nie zabiera się pionu (dawna kara „za dmuchanie” nie obowiązuje) – po prostu nie da się go pominąć.
• Bicie wielokrotne: jeśli po przeskoku pion może bić dalej, musi kontynuować – w jednym ruchu może zbić kilka pionów, zmieniając kierunek.
• Trzeba bić jak najwięcej. Gdy jest kilka możliwości, obowiązuje ta, która zbija największą liczbę pionów przeciwnika (damka liczy się tak samo jak zwykły pion). Przy równej liczbie wybór jest dowolny.
• Zbite piony zdejmuje się dopiero po zakończeniu ruchu. Do tego czasu leżą na planszy: nie można ich przeskoczyć drugi raz ani przejść przez ich pole.

Czy w warcabach można bić do tyłu?

Tak – zwykły pion bije zarówno do przodu, jak i do tyłu, choć zwykłym ruchem idzie tylko do przodu.

Bicie do tyłu jest szczególnie ważne przy biciu wielokrotnym: po pierwszym przeskoku pion może zawrócić i zbić pion, który stoi już za nim. Jeśli takie bicie jest możliwe, jest też obowiązkowe. Do tyłu nie biją piony w warcabach angielskich i włoskich – różnice zebraliśmy w tabeli odmian warcabów.

Jak się porusza damka w warcabach?

Damka porusza się po skosie o dowolną liczbę wolnych pól, do przodu i do tyłu – to tak zwana latająca damka.

Damką zostaje pion, który zakończy ruch w ostatnim rzędzie po stronie przeciwnika (oznaczamy ją koroną). Przez zajęte pola damka nie przechodzi.

Damka bije z odległości: może przeskoczyć pion przeciwnika stojący na tej samej przekątnej, jeśli pola między nimi są wolne, i stanąć na dowolnym wolnym polu za nim. Jeśli z któregoś z tych pól może bić dalej, musi wybrać takie pole i kontynuować bicie.

Jeśli pion dotrze do ostatniego rzędu w trakcie bicia i może bić dalej (do tyłu), musi kontynuować bicie i pozostaje zwykłym pionem. Damką zostaje tylko wtedy, gdy na ostatnim rzędzie zakończy ruch.

Kto wygrywa w warcaby?

Wygrywa gracz, który zbije wszystkie piony przeciwnika albo zablokuje je tak, że przeciwnik w swojej kolejce nie może wykonać żadnego ruchu. Można też poddać partię.

Kiedy jest remis w warcabach?

Remis jest wtedy, gdy obie strony wykonują już tylko ruchy damkami bez bicia – 15 ruchów każda na planszy 8×8, 25 na 10×10 – albo gdy ta sama pozycja powtórzy się trzy razy.

Dokładniej, w naszej grze partia kończy się remisem, gdy:

• każdy z graczy wykona po 15 ruchów damkami z rzędu bez bicia i bez ruchu zwykłym pionem (na planszy 10×10 – po 25 ruchów); każde bicie i każdy ruch pionem zaczyna liczenie od nowa,
• ta sama pozycja, z tym samym graczem na ruchu, powtórzy się trzy razy.

Przy planszy z drugą osobą remis często ustala się po prostu za zgodą graczy. W partii z komputerem takiej propozycji nie ma – możesz za to w każdej chwili poddać partię.

Zasady w skrócie

Czym różnią się warcaby polskie 10×10 od warcabów 8×8?

Warcaby polskie mają większą planszę i więcej pionów, ale ruch, bicie i damka działają w nich tak samo.

Warcaby polskie rozgrywa się na planszy 10×10, a każdy gracz ma 20 pionów na czterech pierwszych rzędach. Ruch, bicie, damka i zasada bicia największej liczby pionów są takie same jak w warcabach klasycznych. To odmiana grana na mistrzostwach świata – nazwa pochodzi stąd, że według tradycji wymyślono ją w XVIII wieku we Francji, a spopularyzował ją polski oficer. W naszej grze wybierzesz ją w menu jako „10×10 polskie”.

Odmiany warcabów

Na świecie gra się w wiele odmian warcabów. Najważniejsze różnice:

Nasze zasady a inne stoły