Zasady gry w pana
Pan to polska gra karciana dla 2–4 osób, w której trzeba jak najszybciej pozbyć się kart. Kto zostanie z nimi jako ostatni, dostaje literę – a kto zbierze całe słowo PAN, przegrywa. Gra jest szybka, prosta i pełna zwrotów akcji, dlatego od pokoleń króluje na koloniach i w podróży.
Opisujemy zasady w wersji najczęściej spotykanej w polskich serwisach z grami, według której działa też nasza gra w pana online. Na końcu zestawiamy je z popularnymi odmianami domowymi.
Ile kart potrzeba do gry w pana?
Do gry w pana potrzeba 24 kart: od dziewiątek do asów w czterech kolorach. Kolory nie mają żadnego znaczenia – liczy się tylko wartość karty. Od najniższej:
| Starszeństwo | Karta |
|---|---|
| 1. | Dziewiątka (9) |
| 2. | Dziesiątka (10) |
| 3. | Walet (W) |
| 4. | Dama (D) |
| 5. | Król (K) |
| 6. | As (A) |
Wszystkie karty rozdaje się po równo między graczy:
| Liczba graczy | Kart na osobę |
|---|---|
| 2 | 12 |
| 3 | 8 |
| 4 | 6 |
Dziewiątka kier w panu – kto zaczyna?
Zaczyna gracz, który ma dziewiątkę kier (9♥). Kładzie ją odkrytą na środek stołu – to pierwsza karta stosu. Jeśli ma wszystkie cztery dziewiątki, może położyć je naraz; wtedy 9♥ leży na samym spodzie. Dalej gra się zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Jest jeszcze jeden wyjątek: jeśli na stole leży sama dziewiątka kier, gracz, który ma pozostałe trzy dziewiątki, może dołożyć je wszystkie naraz.
Jakie karty można położyć?
W swoim ruchu kładziesz na stos kartę taką samą albo wyższą od karty na wierzchu. Na damę możesz więc położyć damę, króla albo asa – w dowolnym kolorze. Wolno położyć:
- dokładnie jedną kartę,
- cztery karty tej samej wartości (np. cztery walety), jeśli nie są niższe od wierzchu stosu,
- trzy dziewiątki – tylko na samą 9♥, jak opisano wyżej.
Dwóch ani trzech kart tej samej wartości naraz kłaść nie wolno.
Ile kart się dobiera w panu?
W panu bierze się trzy karty z wierzchu stosu – wtedy, gdy nie możesz albo nie chcesz nic położyć. Gdy nad dziewiątką kier leżą trzy karty lub mniej, bierzesz wszystkie. Dziewiątka kier nigdy nie opuszcza stołu – zawsze zostaje na spodzie. Po wzięciu kart ruch przechodzi na następnego gracza.
Branie kart jest dozwolone także wtedy, gdy masz pasującą kartę. Czasem to dobry pomysł: zachowujesz asa na później, a stos robi się niższy.
Kto przegrywa rozdanie?
Rozdanie przegrywa ostatni gracz, któremu zostają karty w ręce. Kto położy ostatnią kartę, wychodzi z gry i jest bezpieczny w tym rozdaniu. Pozostali grają dalej, aż karty zostaną tylko u jednej osoby – to ona przegrywa rozdanie.
Wyjątek: jeśli ostatni gracz z kartami może w swoim ruchu wyłożyć je wszystkie naraz (została mu jedna pasująca karta albo cztery jednakowe karty, nie niższe od wierzchu), rozdanie kończy się bez przegranego i nikt nie dostaje litery.
Co znaczą litery P-A-N?
Litery P-A-N to kary za przegrane rozdania, zbierane po kolei. Za każde przegrane rozdanie dostaje się literę: za pierwsze P, za drugie A, za trzecie N. Po każdym rozdaniu karty tasuje się i rozdaje od nowa, a zaczyna znów posiadacz dziewiątki kier. Kto pierwszy zbierze całe słowo PAN, przegrywa grę. Wygrywa gracz z najmniejszą liczbą liter, a przy równej liczbie liter wyżej jest ten, kto w ostatnim rozdaniu wcześniej pozbył się kart.
Jeśli masz mało czasu, w naszej grze możesz też wybrać jedno rozdanie – wtedy przegrywa po prostu ostatni gracz z kartami (a jeśli może wyłożyć je wszystkie naraz, nikt nie przegrywa). Kolejność pozostałych graczy wyznacza to, kto pierwszy pozbył się kart.
Odmiany gry w pana
Pan ma wiele domowych odmian. Tak gramy u nas, a tak bywa przy innych stołach:
| Zasada | Na Stoliku Gier | Spotykane odmiany |
|---|---|---|
| Ile kart naraz | Jedna karta albo cztery tej samej wartości. Trzy – tylko dziewiątki na samej 9♥. | Trzy karty tej samej wartości zawsze albo gdy na wierzchu leży karta tej samej wartości. |
| Branie kart | Zawsze trzy z wierzchu (albo wszystkie, gdy nad 9♥ leżą najwyżej trzy). | Dowolna liczba kart albo „trzy lub wszystkie”. |
| Trzy lub cztery dziewiątki u gracza z 9♥ | Może zacząć samą 9♥ albo wszystkimi czterema dziewiątkami. | Niektórzy pozwalają zacząć tylko od samej 9♥. |
| Piki cofane | Nie gramy – kolejka zawsze idzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara. | Gdy na wierzchu stosu pojawia się pik, ruch wraca do poprzedniego gracza. |
| Długość gry | Do trzech liter P-A-N albo jedno rozdanie. | Tylko jedno rozdanie albo gra na czas. |
| Talia | 24 karty, od dziewiątek do asów. | Talia 52 kart, gra z jokerami albo „beton” – po kilka kart zakrytych na stole. |
Najczęstsze pytania
Kto zaczyna grę w pana?
Gracz, który ma dziewiątkę kier. Kładzie ją na stół jako pierwszą kartę stosu. Jeśli ma wszystkie cztery dziewiątki, może położyć je naraz – wtedy 9♥ leży na spodzie.
Ile kart można położyć naraz?
Jedną kartę albo komplet czterech kart tej samej wartości, np. cztery damy. Dwóch ani trzech kart naraz kłaść nie wolno. Wyjątek: gdy na stole leży sama 9♥, można dołożyć pozostałe trzy dziewiątki jednocześnie.
Ile kart bierze się ze stosu?
Trzy karty z wierzchu. Jeśli nad dziewiątką kier leżą trzy karty lub mniej, bierze się wszystkie. Dziewiątka kier zawsze zostaje na spodzie.
Czy trzeba brać karty, gdy można zagrać?
Nie trzeba, ale wolno. Karty bierze się, gdy nie ma się pasującej karty albo gdy nie chce się jej kłaść – na przykład żeby zachować asa na później.
Czy kolor karty ma znaczenie?
Nie. W panu liczy się tylko wartość: od dziewiątki do asa. Na damę pik można położyć damę kier, króla albo asa w dowolnym kolorze.
Kto przegrywa w pana?
Ten, kto jako ostatni zostaje z kartami. Dostaje literę: najpierw P, potem A, a na końcu N. Kto zbierze całe słowo PAN, przegrywa grę.
Kiedy nikt nie dostaje litery?
Gdy ostatni gracz z kartami może w swoim ruchu wyłożyć je wszystkie naraz – czyli zostaje mu jedna pasująca karta albo cztery jednakowe, nie niższe od wierzchu stosu.